Kurzbiografie
Geboren 1947 in Ayaş bei Ankara. Als Student der Universität Istanbul wurde er zu einem der bekanntesten Gesichter der 68er-Bewegung und wegen seiner Aktivitäten mehrfach verhaftet. Nach seiner Freilassung im September 1970 gründete er mit Hüseyin İnan, Sinan Cemgil, Yusuf Aslan und anderen die THKO. Vier Tage nach dem Militärmemorandum vom 12. März 1971 wurde er mit Yusuf Aslan in Şarkışla (Sivas) festgenommen. Das Kriegsrechtsgericht Nr. 1 in Ankara verurteilte ihn nach Artikel 146 des türkischen Strafgesetzbuchs – Versuch der Änderung der Verfassungsordnung – zum Tode. In der Nacht zum 6. Mai 1972 wurde er gemeinsam mit Yusuf Aslan und Hüseyin İnan gehängt.
Die ausführlichen Abschnitte unten werden derzeit übersetzt; vorerst erscheint das türkische Original.
Lebensweg
Toplumsal köken ve çocukluk
[Araştırılacak: ailenin toplumsal konumu, çocukluk ve okul yılları. Aile ve yakın çevreyle yapılacak sözlü tarih görüşmeleriyle doldurulacak.]
Politikleşme
1960'ların sonunda üniversitelerde yükselen boykot ve işgal dalgasının içinde politikleşti. Öğrenci eylemleri ve bir bakanı protesto ettiği gösteri nedeniyle 1968'de tutuklandı, yargılanıp beraat etti.
Mücadele yılları
20 Aralık 1969'da yeniden tutuklandı ve 18 Eylül 1970'e kadar cezaevinde kaldı. Çıktıktan sonra öğrenci örgütlerinden uzaklaşarak arkadaşlarıyla THKO'yu kurdu; örgüt 4 Mart 1971'de yayımladığı bildiriyle kamuoyuna duyuruldu.
Yargılama ve idam
Aynı davada verilen 18 idam kararından yalnızca Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'ınki Askerî Yargıtay'da bozulmadı. Aydınların başlattığı af kampanyasına ve itirazlara rağmen karar uygulandı.
Gedanken
Ausgehend von der Ansicht, der parlamentarische Weg sei versperrt, setzte die THKO vor dem 12. März auf eine Strategie des Landguerillakampfes und stellte die volle Unabhängigkeit vom Imperialismus in den Mittelpunkt. Gezmiş' letzte Worte am Galgen verbanden diese Losung mit der Brüderlichkeit der türkischen und kurdischen Völker und einem Gruß an Arbeiter und Bauern.
“Yaşasın tam bağımsız Türkiye!”Lebenschronik
Graue Zeilen sind Ereignisse der Zeit.- Şubat 1947Ankara'nın Ayaş ilçesinde doğdu.D · Quellen widersprechen sich
- 1968Üniversitelerde boykot ve işgaller; öğrenci hareketi yükseliyor.
- 1968Bir bakanı protesto ettiği için tutuklandı; 2 Mayıs 1968'e kadar tutuklu kaldı, beraat etti.C · Einzelquelle
- 20 Ara 1969Yeniden tutuklandı; 18 Eylül 1970'e kadar cezaevinde kaldı.C · Einzelquelle
- 4 Mar 1971THKO bir bildiriyle kamuoyuna duyuruldu.C · Einzelquelle
- 12 Mar 197112 Mart muhtırası; sıkıyönetim ilan edildi.
- 16 Mar 1971Yusuf Aslan'la birlikte Şarkışla'da yakalandı.B · Mehrere Quellen
- Ekim / Kasım 1971Ankara 1 No'lu Sıkıyönetim Mahkemesi idam kararı verdi.D · Quellen widersprechen sich
- 30 Mar 1972İdamları durdurma girişimi Kızıldere'de kuşatmayla sona erdi.
- 6 May 1972Ulucanlar'da Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'la birlikte idam edildi.A · Belegt
Wo die Quellen auseinandergehen
Widersprüchliche Angaben werden nicht gelöscht; jede Fassung erscheint mit ihren Quellen.
Galerie und Dokumente
Quellen
- bianet — 1971-1972: Last Days of Young Revolutionaries before Execution
- bianet — Gezmiş, İnan, Aslan Commemorated in Hour of Their Execution
- Hürriyet Daily News — Unseen photos of revolutionary student leader revealed after 50 years
- Sözcü — Deniz Gezmiş kimdir?
- Vikipedi (İngilizce) — Deniz Gezmiş


