Entwurfsfassung · Inhalte aus öffentlichen Quellen zusammengestellt, Überprüfung läuft.
Hafıza MüşterekleriEin Archiv für die, die wir verloren haben
Deniz Gezmiş
Von Nutzerseite bereitgestellt · Die Wiederverwendung dieser Fotos ist nicht geklärt; vor der Veröffentlichung ist die Zustimmung der Rechteinhaber einzuholen.
1960–1971Studierende und JugendTHKOHinrichtung

Deniz Gezmiş

1947 – 1972

Einer der Wortführer der 68er-Studentenbewegung und Mitbegründer der Volksbefreiungsarmee der Türkei (THKO). Unter dem Militärregime des 12. März vor Gericht gestellt und mit 25 Jahren hingerichtet.

Geboren
Februar 1947 · Ayaş, Ankara
Verloren
6. Mai 1972 · Zentralgefängnis Ankara (Ulucanlar)
Art des Verlusts
Hinrichtung
Grab
Friedhof Karşıyaka, Ankara

Kurzbiografie

Geboren 1947 in Ayaş bei Ankara. Als Student der Universität Istanbul wurde er zu einem der bekanntesten Gesichter der 68er-Bewegung und wegen seiner Aktivitäten mehrfach verhaftet. Nach seiner Freilassung im September 1970 gründete er mit Hüseyin İnan, Sinan Cemgil, Yusuf Aslan und anderen die THKO. Vier Tage nach dem Militärmemorandum vom 12. März 1971 wurde er mit Yusuf Aslan in Şarkışla (Sivas) festgenommen. Das Kriegsrechtsgericht Nr. 1 in Ankara verurteilte ihn nach Artikel 146 des türkischen Strafgesetzbuchs – Versuch der Änderung der Verfassungsordnung – zum Tode. In der Nacht zum 6. Mai 1972 wurde er gemeinsam mit Yusuf Aslan und Hüseyin İnan gehängt.

Die ausführlichen Abschnitte unten werden derzeit übersetzt; vorerst erscheint das türkische Original.

Lebensweg

Toplumsal köken ve çocukluk

[Araştırılacak: ailenin toplumsal konumu, çocukluk ve okul yılları. Aile ve yakın çevreyle yapılacak sözlü tarih görüşmeleriyle doldurulacak.]

Politikleşme

1960'ların sonunda üniversitelerde yükselen boykot ve işgal dalgasının içinde politikleşti. Öğrenci eylemleri ve bir bakanı protesto ettiği gösteri nedeniyle 1968'de tutuklandı, yargılanıp beraat etti.

Mücadele yılları

20 Aralık 1969'da yeniden tutuklandı ve 18 Eylül 1970'e kadar cezaevinde kaldı. Çıktıktan sonra öğrenci örgütlerinden uzaklaşarak arkadaşlarıyla THKO'yu kurdu; örgüt 4 Mart 1971'de yayımladığı bildiriyle kamuoyuna duyuruldu.

Yargılama ve idam

Aynı davada verilen 18 idam kararından yalnızca Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'ınki Askerî Yargıtay'da bozulmadı. Aydınların başlattığı af kampanyasına ve itirazlara rağmen karar uygulandı.

Gedanken

Ausgehend von der Ansicht, der parlamentarische Weg sei versperrt, setzte die THKO vor dem 12. März auf eine Strategie des Landguerillakampfes und stellte die volle Unabhängigkeit vom Imperialismus in den Mittelpunkt. Gezmiş' letzte Worte am Galgen verbanden diese Losung mit der Brüderlichkeit der türkischen und kurdischen Völker und einem Gruß an Arbeiter und Bauern.

“Yaşasın tam bağımsız Türkiye!”
„Es lebe die vollständig unabhängige Türkei!“ – aus seinen letzten Worten vor der Hinrichtung; mit Protokollen und Zeugnissen abzugleichen.C · Einzelquelle

Lebenschronik

Graue Zeilen sind Ereignisse der Zeit.
  1. Şubat 1947Ankara'nın Ayaş ilçesinde doğdu.D · Quellen widersprechen sich
  2. 1968Üniversitelerde boykot ve işgaller; öğrenci hareketi yükseliyor.
  3. 1968Bir bakanı protesto ettiği için tutuklandı; 2 Mayıs 1968'e kadar tutuklu kaldı, beraat etti.C · Einzelquelle
  4. 20 Ara 1969Yeniden tutuklandı; 18 Eylül 1970'e kadar cezaevinde kaldı.C · Einzelquelle
  5. 4 Mar 1971THKO bir bildiriyle kamuoyuna duyuruldu.C · Einzelquelle
  6. 12 Mar 197112 Mart muhtırası; sıkıyönetim ilan edildi.
  7. 16 Mar 1971Yusuf Aslan'la birlikte Şarkışla'da yakalandı.B · Mehrere Quellen
  8. Ekim / Kasım 1971Ankara 1 No'lu Sıkıyönetim Mahkemesi idam kararı verdi.D · Quellen widersprechen sich
  9. 30 Mar 1972İdamları durdurma girişimi Kızıldere'de kuşatmayla sona erdi.
  10. 6 May 1972Ulucanlar'da Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'la birlikte idam edildi.A · Belegt

Wo die Quellen auseinandergehen

Widersprüchliche Angaben werden nicht gelöscht; jede Fassung erscheint mit ihren Quellen.

Doğum tarihi
Nach einer Darstellung27 Şubat 1947 (Vikipedi ve çoğu biyografi).
Nach einer anderen Darstellung28 Şubat 1947 (Vikipedi'nin bazı kopyaları).
İdam kararının tarihi
Nach einer Darstellung9 Ekim 1971 (Sözcü, Medyascope).
Nach einer anderen Darstellung9 Kasım 1971 (bianet).

Galerie und Dokumente

Quellen

  1. bianet — 1971-1972: Last Days of Young Revolutionaries before Execution
  2. bianet — Gezmiş, İnan, Aslan Commemorated in Hour of Their Execution
  3. Hürriyet Daily News — Unseen photos of revolutionary student leader revealed after 50 years
  4. Sözcü — Deniz Gezmiş kimdir?
  5. Vikipedi (İngilizce) — Deniz Gezmiş
A · BelegtB · Mehrere QuellenC · EinzelquelleD · Quellen widersprechen sich

Weitere Lebenswege

Abdi İpekçi1929–1979 · MilliyetAhmet Akman1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişAhmet Balıcı1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişAhmet Kaçmaz1938–2021 · TSİPAhmet Kalpar5 Aralık 1993 · Siverek, Şanlıurfa · BelirtilmemişAhmet Saner1959–1981 · MLSPBAhmet Taner Kışlalı1939–1999 · Cumhuriyet · CHPAli Aktaş (Ağtaş)1956–1983 · TKP/ML HareketiAli Başpınar1949–2008 · Dev-YolAli Kayahan12 Eylül 1980 öncesi · BelirtilmemişAli Uygur12 Eylül 1980 öncesi · BelirtilmemişAlpaslan Özdoğan–1971 · THKOAyhan Efeoğlu1992 · BelirtilmemişAyhan Kaya–2015 · Halkın Kurtuluş PartisiBahriye Üçok1919–1990 · SHPBattal Mehetoğlu1947–1969 · FKFBehice Boran1910–1987 · TİPCemil Kırbayır1980’de kaybedildi · Cengiz Argüç–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıCüneyt Tandoğan–1979 · Halkın KurtuluşuDeniz Acar–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıDoğan Öz–1978 · Efraim Ezgin–1978 · TİPElif Tuncer1953/1954–1991 · İHDEngin Yüzbaşıoğlu–1979 · Devrimci DerlenişErdal Eren1961/1962–1980 · TDKPErdal Eroğlu–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıErdoğan Yazgan–1983 · Üçüncü YolFaruk Erzan–1978 · TİPFehmi Gökçek12 Eylül 1980 öncesi · BelirtilmemişFehmi Tosun1995’te kaybedildi · Fikret Özbilgin–2026 · HalkevleriFikri Sönmez1938–1985 · Dev-YolGürsel Dursun–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHakan Yurdakuler–1976 · Devrimci gençlikHamdullah Berk–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHasan Akdoğan–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHasan Asker Özmen1956–1980 · Halkın KurtuluşuHasan Gülünay1992 · BelirtilmemişHasan Ocak1965–1995 · Hasan Telci–1984 · Dev-SolHaskar Kılıç–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHayrettin Eren1980’de kaybedildi · Hıdır Aslan1958–1984 · Dev-YolHisni Özer1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişHürcan Gürses–1978 · TİPHüsamettin Yaman1992 · BelirtilmemişHüseyin Boral–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHüseyin Cevahir1945–1971 · THKP-CHüseyin İnan1948/1949 – 1972 · THKOHüseyin Morsümbül12 Eylül 1980 sonrası · BelirtilmemişHüseyin Taşkaya5 Aralık 1993 · Siverek, Şanlıurfa · BelirtilmemişHüseyin Toraman1991 · Belirtilmemişİbrahim Ethem Coşkun–1982 · TKEPİbrahim Gündem1992 · Güneydoğu · Belirtilmemişİbrahim Kaypakkaya1949 – 1973 · TKP/MLİbrahim Uzun–1978 · Devrimci Derleniş · Halkın Kurtuluşu (okur katkısı; doğrulanmadı)İlyas Has1955–1984 · Dev-Yolİmran Aydın–1991 · TDKPIvana Hoffmann1995–2015 · MLKPKadir Manga–1971 · THKOKadir Tandoğan1958–1981 · MLSPBKemal Türkler1926–1980 · TİPKemal Üğdül–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıKenan Bilgin1994’te kaybedildi · TDKPLatif Can–1978 · TİPMahir Çayan1946 – 1972 · THKP-CMahmut Çal–1978 · Devrimci Derleniş · Halkın Kurtuluşu (okur katkısı; doğrulanmadı)Mahmut Ertak1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişMahmut Kaya12 Eylül 1980 sonrası · BelirtilmemişMahmut Sönmez–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıMaksut Tepeli12 Eylül 1980 sonrası · BelirtilmemişMazlum Doğan1955/1958–1982 · PKKMehmet Boztepe– 2021 · TDKPMehmet Kanbur (Kambur)–1983 · Üçüncü Yol · Dev-YolMemet Kılınçaslan1950–2006 · EMEPMetin Göktepe1968–1996 · EvrenselMetin Yıldırımtürk– 1978 · TDKP geleneği · THKO · Halkın KurtuluşuMihri Belli1915–2011 · TKPMurat Kuseyri1955 – 2021 · TDKPMusa Ağdaş–1979 · Halkın KurtuluşuMusa Anter1920?–1992 · Özgür GündemMustafa Kahya–2014 · SYKPMustafa Özenç1959–1981 · Dev-YolMustafa Suphi1883 – 1921 · TKPMustafa Taş12 Eylül 1980 sonrası · BelirtilmemişNamık Tarancı1955–1992 · GerçekNecati Vardar1960–1982 · TKEPNecdet Adalı1958–1980 · Kurtuluş / Dev-Sol · kaynaklar farklıNezir Acar1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişNubar Ozanyan1956–2017 · TİKKONurettin Yedigöl12 Nisan 1981 · İstanbul · BelirtilmemişÖmer Yazgan–1983 · Üçüncü YolOsman Nuri Uzunlar–1978 · TİPRamazan Yukarıgöz–1983 · Üçüncü YolRıdvan Karakoç1995’te kaybedildi · Sabahattin Ali1907–1948 · Markopaşa çevresiSadi Okçuoğlu–1978 · Devrimci Derleniş · Halkın Kurtuluşu (okur katkısı; doğrulanmadı)Şadiye Akyol–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıŞahmuz Aydın1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişSakine Cansız1958–2013 · PKKSalih Gevence–1978 · TİPSerdar Alten–1978 · TİPSerdar Soyergin–1980 · HDÖŞeref Aydın1951 – 2006 · TDKPSeyit Konuk–1982 · TKEPSinan Cemgil–1971 · THKOSoner Gül1992 · BelirtilmemişŞükrü Yılmaz1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişSüleyman Balıcı1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişTahir Elçi1966–2015 · Diyarbakır BarosuTaylan Özgür1948–1969 · ODTÜ Sosyalist Fikir KulübüTuğrul Özbek1992 · BelirtilmemişTuran Dursun1934–1990 · Yazar · eski müftüUğur Mumcu1942–1993 · CumhuriyetUlaş Bardakçı1947–1972 · THKP-CÜmit Kaftancıoğlu1935–1980 · TRTVedat Demircioğlu1943–1968 · TİPVeysel Güney1957–1981 · Dev-YolYavuz Yıldırımtürk1942–2026 · THKO · Halkın Kurtuluşu · TDKPYunus Aydar–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıYusuf Aslan1947 – 1972 · THKOYusuf Erişti1991 · Belirtilmemiş