Guhertoya pêşnûmeyê · Naverok ji çavkaniyên giştî hatiye berhevkirin, piştrastkirin didome.
Hafıza MüşterekleriArşîva kesên me winda kirin
Deniz Gezmiş
Beşdariya bikarhêner · Destûra bikaranîna van wêneyan nehatiye piştrastkirin; berî weşandinê divê ji xwediyên mafan destûr were girtin.
1960–1971Xwendekar û ciwanTHKOÎdam

Deniz Gezmiş

1947 – 1972

Yek ji pêşengên tevgera xwendekaran a 1968an û ji damezrînerên Artêşa Rizgariya Gel a Tirkiyeyê (THKO). Di serdema rejîma leşkerî ya 12ê Adarê de hate darizandin û di 25 saliya xwe de hate îdamkirin.

Jidayikbûn
Sibat 1947 · Ayaş, Enqere
Windabûn
6 Gulan 1972 · Girtîgeha Navendî ya Enqereyê (Ulucanlar)
Awayê windabûnê
Îdam
Gor
Goristana Karşıyaka, Enqere

Jînenîgariya kurt

Di 1947an de li navçeya Ayaşê ya Enqereyê hate dinyayê. Dema li Zanîngeha Stenbolê dixwend, bû yek ji rûyên herî naskirî yên tevgera xwendekaran a 1968an û ji ber çalakiyên xwe gelek caran hate girtin. Piştî ku di Îlona 1970an de ji girtîgehê derket, bi Hüseyin İnan, Sinan Cemgil, Yusuf Aslan û hevalên din re THKO damezrand. Çar roj piştî memorandûma 12ê Adara 1971ê, bi Yusuf Aslan re li navçeya Şarkışla ya Sêwasê hate girtin. Dadgeha Rêveberiya Awarte ya Hejmar 1 a Enqereyê li gorî xala 146an a Qanûna Cezayê ya Tirk cezayê îdamê lê birî. Di şeva 6ê Gulana 1972an de bi Yusuf Aslan û Hüseyin İnan re hate darvekirin.

Beşên berfireh ên li jêr têne wergerandin; niha eslê tirkî tê nîşandan.

Jiyana wî

Toplumsal köken ve çocukluk

[Araştırılacak: ailenin toplumsal konumu, çocukluk ve okul yılları. Aile ve yakın çevreyle yapılacak sözlü tarih görüşmeleriyle doldurulacak.]

Politikleşme

1960'ların sonunda üniversitelerde yükselen boykot ve işgal dalgasının içinde politikleşti. Öğrenci eylemleri ve bir bakanı protesto ettiği gösteri nedeniyle 1968'de tutuklandı, yargılanıp beraat etti.

Mücadele yılları

20 Aralık 1969'da yeniden tutuklandı ve 18 Eylül 1970'e kadar cezaevinde kaldı. Çıktıktan sonra öğrenci örgütlerinden uzaklaşarak arkadaşlarıyla THKO'yu kurdu; örgüt 4 Mart 1971'de yayımladığı bildiriyle kamuoyuna duyuruldu.

Yargılama ve idam

Aynı davada verilen 18 idam kararından yalnızca Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'ınki Askerî Yargıtay'da bozulmadı. Aydınların başlattığı af kampanyasına ve itirazlara rağmen karar uygulandı.

Ramanên wî

THKO, bi wê nêrînê ku riya parlamentoyê hatiye girtin, berî 12ê Adarê stratejiya gerîlayên gundewarî pejirand û serxwebûna tam a li dijî împeryalîzmê derxist pêş. Gotinên dawî yên Gezmiş li ber darê vê dirûşmê bi biratiya gelên tirk û kurd û banga karker û gundiyan re dikin yek.

“Yaşasın tam bağımsız Türkiye!”
“Bijî Tirkiyeya bi tevahî serbixwe!” – ji gotinên wî yên dawî berî îdamê; dê bi tutanak û şahidiyan re were berhevkirin.C · Yek çavkanî

Rêza jiyanê

Rêzên gewr bûyerên serdemê ne.
  1. Şubat 1947Ankara'nın Ayaş ilçesinde doğdu.D · Çavkanî li hev nakin
  2. 1968Üniversitelerde boykot ve işgaller; öğrenci hareketi yükseliyor.
  3. 1968Bir bakanı protesto ettiği için tutuklandı; 2 Mayıs 1968'e kadar tutuklu kaldı, beraat etti.C · Yek çavkanî
  4. 20 Ara 1969Yeniden tutuklandı; 18 Eylül 1970'e kadar cezaevinde kaldı.C · Yek çavkanî
  5. 4 Mar 1971THKO bir bildiriyle kamuoyuna duyuruldu.C · Yek çavkanî
  6. 12 Mar 197112 Mart muhtırası; sıkıyönetim ilan edildi.
  7. 16 Mar 1971Yusuf Aslan'la birlikte Şarkışla'da yakalandı.B · Gelek çavkanî
  8. Ekim / Kasım 1971Ankara 1 No'lu Sıkıyönetim Mahkemesi idam kararı verdi.D · Çavkanî li hev nakin
  9. 30 Mar 1972İdamları durdurma girişimi Kızıldere'de kuşatmayla sona erdi.
  10. 6 May 1972Ulucanlar'da Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'la birlikte idam edildi.A · Belgekirî

Xalên ku çavkanî ji hev cuda dibin

Agahiyên dijber nayên jêbirin; hemû bi çavkaniyên xwe re tên nîşandan.

Doğum tarihi
Li gorî vegotinekê27 Şubat 1947 (Vikipedi ve çoğu biyografi).
Li gorî vegotineke din28 Şubat 1947 (Vikipedi'nin bazı kopyaları).
İdam kararının tarihi
Li gorî vegotinekê9 Ekim 1971 (Sözcü, Medyascope).
Li gorî vegotineke din9 Kasım 1971 (bianet).

Galerî û belge

Çavkanî

  1. bianet — 1971-1972: Last Days of Young Revolutionaries before Execution
  2. bianet — Gezmiş, İnan, Aslan Commemorated in Hour of Their Execution
  3. Hürriyet Daily News — Unseen photos of revolutionary student leader revealed after 50 years
  4. Sözcü — Deniz Gezmiş kimdir?
  5. Vikipedi (İngilizce) — Deniz Gezmiş
A · BelgekirîB · Gelek çavkanîC · Yek çavkanîD · Çavkanî li hev nakin

Jiyanên din

Abdi İpekçi1929–1979 · MilliyetAhmet Akman1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişAhmet Balıcı1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişAhmet Kaçmaz1938–2021 · TSİPAhmet Kalpar5 Aralık 1993 · Siverek, Şanlıurfa · BelirtilmemişAhmet Saner1959–1981 · MLSPBAhmet Taner Kışlalı1939–1999 · Cumhuriyet · CHPAli Aktaş (Ağtaş)1956–1983 · TKP/ML HareketiAli Başpınar1949–2008 · Dev-YolAli Kayahan12 Eylül 1980 öncesi · BelirtilmemişAli Uygur12 Eylül 1980 öncesi · BelirtilmemişAlpaslan Özdoğan–1971 · THKOAyhan Efeoğlu1992 · BelirtilmemişAyhan Kaya–2015 · Halkın Kurtuluş PartisiBahriye Üçok1919–1990 · SHPBattal Mehetoğlu1947–1969 · FKFBehice Boran1910–1987 · TİPCemil Kırbayır1980’de kaybedildi · Cengiz Argüç–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıCüneyt Tandoğan–1979 · Halkın KurtuluşuDeniz Acar–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıDoğan Öz–1978 · Efraim Ezgin–1978 · TİPElif Tuncer1953/1954–1991 · İHDEngin Yüzbaşıoğlu–1979 · Devrimci DerlenişErdal Eren1961/1962–1980 · TDKPErdal Eroğlu–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıErdoğan Yazgan–1983 · Üçüncü YolFaruk Erzan–1978 · TİPFehmi Gökçek12 Eylül 1980 öncesi · BelirtilmemişFehmi Tosun1995’te kaybedildi · Fikret Özbilgin–2026 · HalkevleriFikri Sönmez1938–1985 · Dev-YolGürsel Dursun–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHakan Yurdakuler–1976 · Devrimci gençlikHamdullah Berk–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHasan Akdoğan–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHasan Asker Özmen1956–1980 · Halkın KurtuluşuHasan Gülünay1992 · BelirtilmemişHasan Ocak1965–1995 · Hasan Telci–1984 · Dev-SolHaskar Kılıç–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHayrettin Eren1980’de kaybedildi · Hıdır Aslan1958–1984 · Dev-YolHisni Özer1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişHürcan Gürses–1978 · TİPHüsamettin Yaman1992 · BelirtilmemişHüseyin Boral–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHüseyin Cevahir1945–1971 · THKP-CHüseyin İnan1948/1949 – 1972 · THKOHüseyin Morsümbül12 Eylül 1980 sonrası · BelirtilmemişHüseyin Taşkaya5 Aralık 1993 · Siverek, Şanlıurfa · BelirtilmemişHüseyin Toraman1991 · Belirtilmemişİbrahim Ethem Coşkun–1982 · TKEPİbrahim Gündem1992 · Güneydoğu · Belirtilmemişİbrahim Kaypakkaya1949 – 1973 · TKP/MLİbrahim Uzun–1978 · Devrimci Derleniş · Halkın Kurtuluşu (okur katkısı; doğrulanmadı)İlyas Has1955–1984 · Dev-Yolİmran Aydın–1991 · TDKPIvana Hoffmann1995–2015 · MLKPKadir Manga–1971 · THKOKadir Tandoğan1958–1981 · MLSPBKemal Türkler1926–1980 · TİPKemal Üğdül–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıKenan Bilgin1994’te kaybedildi · TDKPLatif Can–1978 · TİPMahir Çayan1946 – 1972 · THKP-CMahmut Çal–1978 · Devrimci Derleniş · Halkın Kurtuluşu (okur katkısı; doğrulanmadı)Mahmut Ertak1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişMahmut Kaya12 Eylül 1980 sonrası · BelirtilmemişMahmut Sönmez–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıMaksut Tepeli12 Eylül 1980 sonrası · BelirtilmemişMazlum Doğan1955/1958–1982 · PKKMehmet Boztepe– 2021 · TDKPMehmet Kanbur (Kambur)–1983 · Üçüncü Yol · Dev-YolMemet Kılınçaslan1950–2006 · EMEPMetin Göktepe1968–1996 · EvrenselMetin Yıldırımtürk– 1978 · TDKP geleneği · THKO · Halkın KurtuluşuMihri Belli1915–2011 · TKPMurat Kuseyri1955 – 2021 · TDKPMusa Ağdaş–1979 · Halkın KurtuluşuMusa Anter1920?–1992 · Özgür GündemMustafa Kahya–2014 · SYKPMustafa Özenç1959–1981 · Dev-YolMustafa Suphi1883 – 1921 · TKPMustafa Taş12 Eylül 1980 sonrası · BelirtilmemişNamık Tarancı1955–1992 · GerçekNecati Vardar1960–1982 · TKEPNecdet Adalı1958–1980 · Kurtuluş / Dev-Sol · kaynaklar farklıNezir Acar1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişNubar Ozanyan1956–2017 · TİKKONurettin Yedigöl12 Nisan 1981 · İstanbul · BelirtilmemişÖmer Yazgan–1983 · Üçüncü YolOsman Nuri Uzunlar–1978 · TİPRamazan Yukarıgöz–1983 · Üçüncü YolRıdvan Karakoç1995’te kaybedildi · Sabahattin Ali1907–1948 · Markopaşa çevresiSadi Okçuoğlu–1978 · Devrimci Derleniş · Halkın Kurtuluşu (okur katkısı; doğrulanmadı)Şadiye Akyol–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıŞahmuz Aydın1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişSakine Cansız1958–2013 · PKKSalih Gevence–1978 · TİPSerdar Alten–1978 · TİPSerdar Soyergin–1980 · HDÖŞeref Aydın1951 – 2006 · TDKPSeyit Konuk–1982 · TKEPSinan Cemgil–1971 · THKOSoner Gül1992 · BelirtilmemişŞükrü Yılmaz1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişSüleyman Balıcı1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişTahir Elçi1966–2015 · Diyarbakır BarosuTaylan Özgür1948–1969 · ODTÜ Sosyalist Fikir KulübüTuğrul Özbek1992 · BelirtilmemişTuran Dursun1934–1990 · Yazar · eski müftüUğur Mumcu1942–1993 · CumhuriyetUlaş Bardakçı1947–1972 · THKP-CÜmit Kaftancıoğlu1935–1980 · TRTVedat Demircioğlu1943–1968 · TİPVeysel Güney1957–1981 · Dev-YolYavuz Yıldırımtürk1942–2026 · THKO · Halkın Kurtuluşu · TDKPYunus Aydar–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıYusuf Aslan1947 – 1972 · THKOYusuf Erişti1991 · Belirtilmemiş