Entwurfsfassung · Inhalte aus öffentlichen Quellen zusammengestellt, Überprüfung läuft.
Hafıza MüşterekleriEin Archiv für die, die wir verloren haben
Mahir Çayan
Von Nutzerseite bereitgestellt · Kolorierung: mahirgra · Die Wiederverwendung dieser Fotos ist nicht geklärt; vor der Veröffentlichung ist die Zustimmung der Rechteinhaber einzuholen.
1960–1971Studierende und JugendTHKP-CIm Gefecht getötet

Mahir Çayan

1946 – 1972

Gründungsführer der Volksbefreiungspartei-Front der Türkei (THKP-C) und Autor der Schriften zur „Ununterbrochenen Revolution“. Bei dem Versuch, die Hinrichtung von Deniz Gezmiş und seinen Genossen zu verhindern, wurde er mit neun Genossen in Kızıldere getötet.

Geboren
15. März 1946 · Samsun
Verloren
30. März 1972 · Dorf Kızıldere, Niksar, Tokat
Art des Verlusts
Bei einer Belagerung getötet
Grab
Friedhof Karşıyaka, Ankara

Kurzbiografie

Geboren am 15. März 1946 in Samsun. Nach dem Haydarpaşa-Gymnasium studierte er ab 1964 an der Fakultät für Politikwissenschaft der Universität Ankara und wurde in der Studentenbewegung bekannt. Sein Kreis gab die Zeitschrift Kurtuluş heraus; im Dezember 1970 wurde die THKP-C gegründet. Seine Broschüren zur „Ununterbrochenen Revolution“ prägten die Strategiedebatten der Linken in den 1970er-Jahren nachhaltig. Nach dem 12. März verhaftet, floh er während des Prozesses am 29. November 1971 mit Genossen aus dem Gefängnis Maltepe. Im März 1972 wurde seine Gruppe nach einer Geiselnahme, die die Hinrichtungen verhindern sollte, in Kızıldere eingekesselt; dort wurde er am 30. März 1972 getötet.

Die ausführlichen Abschnitte unten werden derzeit übersetzt; vorerst erscheint das türkische Original.

Lebensweg

Toplumsal köken ve çocukluk

[Araştırılacak: ailenin toplumsal konumu, Samsun ve İstanbul yılları. Aile ve okul arkadaşlarıyla görüşmelerle doldurulacak.]

Politikleşme

Siyasal Bilgiler Fakültesi yıllarında öğrenci hareketinin ve dönemin devrim stratejisi tartışmalarının içinde yer aldı. Bu tartışmalardaki ayrışmanın ardından çevresi Kurtuluş dergisi etrafında örgütlendi.

THKP-C ve 12 Mart

Aralık 1970'te kurulan THKP-C'nin önderlerinden oldu. 12 Mart sonrasında örgüt, Mayıs 1971'de İsrail Başkonsolosu Efraim Elrom'u kaçırıp öldürdü; ardından Çayan yakalandı. Yargılanırken Maltepe Cezaevi'nden firar etti.

Kızıldere

26 Mart 1972'de Ünye'deki radar üssünden üç NATO teknisyeni kaçırıldı; amaç idam kararlarını durdurmaktı. Grup Kızıldere köyünde kuşatıldı; dokuz devrimci ve üç teknisyenle birlikte öldürüldü.

Gedanken

Çayan hielt den parlamentarischen Kampf für unzureichend und entwarf mit den Begriffen des Avantgardekriegs und des „politisierten militärischen Kampfes“ eine organisierte, bewaffnete Revolutionsstrategie. Diese Linie unterschied sich theoretisch vom Landguerilla-Ansatz der THKO und von den damaligen Debatten über die Nationaldemokratische Revolution.

“Biz buraya dönmeye değil, ölmeye geldik!”
„Wir sind nicht gekommen, um umzukehren, sondern um zu sterben!“ – Worte, die er in Kızıldere gesagt haben soll.C · Einzelquelle

Lebenschronik

Graue Zeilen sind Ereignisse der Zeit.
  1. 15 Mar 1946Samsun'da doğdu.B · Mehrere Quellen
  2. 1964Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ne girdi.B · Mehrere Quellen
  3. Ara 1970THKP-C kuruldu.C · Einzelquelle
  4. 12 Mar 197112 Mart muhtırası.
  5. Mayıs 1971İsrail Başkonsolosu Efraim Elrom kaçırılıp öldürüldü; Çayan birkaç gün sonra yakalandı.B · Mehrere Quellen
  6. 29 Kas 1971THKO ve THKP-C'den beş kişiyle Maltepe Cezaevi'nden firar etti.B · Mehrere Quellen
  7. 26 Mar 1972Ünye radar üssünden üç NATO teknisyeni kaçırıldı.B · Mehrere Quellen
  8. 30 Mar 1972Kızıldere'de kuşatmada öldürüldü.A · Belegt
  9. 6 May 1972Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan idam edildi.

Wo die Quellen auseinandergehen

Widersprüchliche Angaben werden nicht gelöscht; jede Fassung erscheint mit ihren Quellen.

Kızıldere'de olayların seyri
Nach einer DarstellungDönemin İçişleri Bakanı'nın TBMM'deki resmî açıklaması.
Nach einer anderen DarstellungHayatta kalan ve köydeki tanıkların anlatımları; ayrıntılar Kızıldere sayfasında.

Galerie und Dokumente

Quellen

  1. Medyascope — Mahir Çayan kimdir?
  2. bianet — 1971-1972: Last Days of Young Revolutionaries before Execution
  3. bianet — Kızıldere'de katledilen Cihan Alptekin şiirlerle anıldı
  4. BirGün — Kızıldere Katliamı'nda yaşamını yitirenler Antalya'da anıldı
  5. Marxists Internet Archive — Mahir Çayan
  6. Vikipedi (İngilizce) — Mahir Çayan
A · BelegtB · Mehrere QuellenC · EinzelquelleD · Quellen widersprechen sich

Weitere Lebenswege

Abdi İpekçi1929–1979 · MilliyetAhmet Akman1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişAhmet Balıcı1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişAhmet Kaçmaz1938–2021 · TSİPAhmet Kalpar5 Aralık 1993 · Siverek, Şanlıurfa · BelirtilmemişAhmet Saner1959–1981 · MLSPBAhmet Taner Kışlalı1939–1999 · Cumhuriyet · CHPAli Aktaş (Ağtaş)1956–1983 · TKP/ML HareketiAli Başpınar1949–2008 · Dev-YolAli Kayahan12 Eylül 1980 öncesi · BelirtilmemişAli Uygur12 Eylül 1980 öncesi · BelirtilmemişAlpaslan Özdoğan–1971 · THKOAyhan Efeoğlu1992 · BelirtilmemişAyhan Kaya–2015 · Halkın Kurtuluş PartisiBahriye Üçok1919–1990 · SHPBattal Mehetoğlu1947–1969 · FKFBehice Boran1910–1987 · TİPCemil Kırbayır1980’de kaybedildi · Cengiz Argüç–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıCüneyt Tandoğan–1979 · Halkın KurtuluşuDeniz Acar–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıDeniz Gezmiş1947 – 1972 · THKODoğan Öz–1978 · Efraim Ezgin–1978 · TİPElif Tuncer1953/1954–1991 · İHDEngin Yüzbaşıoğlu–1979 · Devrimci DerlenişErdal Eren1961/1962–1980 · TDKPErdal Eroğlu–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıErdoğan Yazgan–1983 · Üçüncü YolFaruk Erzan–1978 · TİPFehmi Gökçek12 Eylül 1980 öncesi · BelirtilmemişFehmi Tosun1995’te kaybedildi · Fikret Özbilgin–2026 · HalkevleriFikri Sönmez1938–1985 · Dev-YolGürsel Dursun–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHakan Yurdakuler–1976 · Devrimci gençlikHamdullah Berk–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHasan Akdoğan–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHasan Asker Özmen1956–1980 · Halkın KurtuluşuHasan Gülünay1992 · BelirtilmemişHasan Ocak1965–1995 · Hasan Telci–1984 · Dev-SolHaskar Kılıç–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHayrettin Eren1980’de kaybedildi · Hıdır Aslan1958–1984 · Dev-YolHisni Özer1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişHürcan Gürses–1978 · TİPHüsamettin Yaman1992 · BelirtilmemişHüseyin Boral–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHüseyin Cevahir1945–1971 · THKP-CHüseyin İnan1948/1949 – 1972 · THKOHüseyin Morsümbül12 Eylül 1980 sonrası · BelirtilmemişHüseyin Taşkaya5 Aralık 1993 · Siverek, Şanlıurfa · BelirtilmemişHüseyin Toraman1991 · Belirtilmemişİbrahim Ethem Coşkun–1982 · TKEPİbrahim Gündem1992 · Güneydoğu · Belirtilmemişİbrahim Kaypakkaya1949 – 1973 · TKP/MLİbrahim Uzun–1978 · Devrimci Derleniş · Halkın Kurtuluşu (okur katkısı; doğrulanmadı)İlyas Has1955–1984 · Dev-Yolİmran Aydın–1991 · TDKPIvana Hoffmann1995–2015 · MLKPKadir Manga–1971 · THKOKadir Tandoğan1958–1981 · MLSPBKemal Türkler1926–1980 · TİPKemal Üğdül–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıKenan Bilgin1994’te kaybedildi · TDKPLatif Can–1978 · TİPMahmut Çal–1978 · Devrimci Derleniş · Halkın Kurtuluşu (okur katkısı; doğrulanmadı)Mahmut Ertak1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişMahmut Kaya12 Eylül 1980 sonrası · BelirtilmemişMahmut Sönmez–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıMaksut Tepeli12 Eylül 1980 sonrası · BelirtilmemişMazlum Doğan1955/1958–1982 · PKKMehmet Boztepe– 2021 · TDKPMehmet Kanbur (Kambur)–1983 · Üçüncü Yol · Dev-YolMemet Kılınçaslan1950–2006 · EMEPMetin Göktepe1968–1996 · EvrenselMetin Yıldırımtürk– 1978 · TDKP geleneği · THKO · Halkın KurtuluşuMihri Belli1915–2011 · TKPMurat Kuseyri1955 – 2021 · TDKPMusa Ağdaş–1979 · Halkın KurtuluşuMusa Anter1920?–1992 · Özgür GündemMustafa Kahya–2014 · SYKPMustafa Özenç1959–1981 · Dev-YolMustafa Suphi1883 – 1921 · TKPMustafa Taş12 Eylül 1980 sonrası · BelirtilmemişNamık Tarancı1955–1992 · GerçekNecati Vardar1960–1982 · TKEPNecdet Adalı1958–1980 · Kurtuluş / Dev-Sol · kaynaklar farklıNezir Acar1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişNubar Ozanyan1956–2017 · TİKKONurettin Yedigöl12 Nisan 1981 · İstanbul · BelirtilmemişÖmer Yazgan–1983 · Üçüncü YolOsman Nuri Uzunlar–1978 · TİPRamazan Yukarıgöz–1983 · Üçüncü YolRıdvan Karakoç1995’te kaybedildi · Sabahattin Ali1907–1948 · Markopaşa çevresiSadi Okçuoğlu–1978 · Devrimci Derleniş · Halkın Kurtuluşu (okur katkısı; doğrulanmadı)Şadiye Akyol–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıŞahmuz Aydın1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişSakine Cansız1958–2013 · PKKSalih Gevence–1978 · TİPSerdar Alten–1978 · TİPSerdar Soyergin–1980 · HDÖŞeref Aydın1951 – 2006 · TDKPSeyit Konuk–1982 · TKEPSinan Cemgil–1971 · THKOSoner Gül1992 · BelirtilmemişŞükrü Yılmaz1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişSüleyman Balıcı1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişTahir Elçi1966–2015 · Diyarbakır BarosuTaylan Özgür1948–1969 · ODTÜ Sosyalist Fikir KulübüTuğrul Özbek1992 · BelirtilmemişTuran Dursun1934–1990 · Yazar · eski müftüUğur Mumcu1942–1993 · CumhuriyetUlaş Bardakçı1947–1972 · THKP-CÜmit Kaftancıoğlu1935–1980 · TRTVedat Demircioğlu1943–1968 · TİPVeysel Güney1957–1981 · Dev-YolYavuz Yıldırımtürk1942–2026 · THKO · Halkın Kurtuluşu · TDKPYunus Aydar–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıYusuf Aslan1947 – 1972 · THKOYusuf Erişti1991 · Belirtilmemiş