Taslak sürüm · İçerik kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir, doğrulama sürüyor.
Hafıza MüşterekleriKaybettiklerimizin arşivi
İbrahim Kaypakkaya
Kullanıcı katkısı · Fotoğrafların yeniden kullanım izni doğrulanmadı; yayımlamadan önce hak sahiplerinden izin alınmalıdır.
1971–1980Öğrenci ve köylüTKP/MLCezaevinde öldü

İbrahim Kaypakkaya

1949 – 1973

TKP/ML'nin kurucusu ve kuramcısı. Kemalizm, Kürt ulusal sorunu ve devletin sınıfsal niteliği üzerine tezleriyle Türkiye solunda ayrı bir çizgi açtı. Yakalandıktan dört ay sonra, 24 yaşında Diyarbakır'da cezaevinde öldü.

Doğum
1949 · Sungurlu, Çorum
Kayıp
18 Mayıs 1973 · Diyarbakır Askerî Cezaevi
Kayıp biçimi
Gözaltında / cezaevinde ölüm
Defin
Karakaya Mezarlığı, Çorum

Kısa biyografi

1949'da Çorum'un Sungurlu ilçesinde doğdu. İstanbul'da okurken öğrenci hareketine katıldı; Fikir Kulüpleri Federasyonu ve Proleter Devrimci Aydınlık çevresinde siyaset yaptı, TİP üyesi oldu. Bu çevreyle yaşadığı teorik kopuşun ardından 24 Nisan 1972'de TKP/ML'yi ve silahlı kolu TİKKO'yu kurdu. Ocak 1973'te Dersim'in Çemişgezek ilçesine bağlı Vartinik köyünde yaralı olarak yakalandı. Tunceli, Elazığ ve Diyarbakır'da sorgulandı. 18 Mayıs 1973'te Diyarbakır Askerî Cezaevi'nde öldü; resmî kayıt ölümü “intihar” olarak gösterirken pek çok kaynak ve tanıklık işkence sonucu öldürüldüğünü belirtir.

Hayatı

Toplumsal köken ve çocukluk

İlk yıllarını Çorum'da geçirdi. [Araştırılacak: ailenin toplumsal konumu ve okul yılları; aileyle görüşmelerle doldurulacak.]

Politikleşme

İstanbul'da hızla politikleşen öğrenci hareketinin içinde yer aldı. TİP içindeki Millî Demokratik Devrim – Sosyalist Devrim ayrışmasında Millî Demokratik Devrim tezini savundu.

TKP/ML ve kopuş

Proleter Devrimci Aydınlık çevresiyle yaşadığı ayrılık, 1970'lerin başındaki en keskin teorik ayrışmalardan biri olarak değerlendirildi. 24 Nisan 1972'de TKP/ML kuruldu.

Yakalanma ve ölüm

Ocak 1973'te Vartinik'te jandarmayla çatışmada yaralandı, sığındığı evde yakalandı. Yaraları tedavi edilmeden sorgulandığı aktarılır. 16 Mayıs'ta hücresinden alındı, 18 Mayıs'ta öldüğü duyuruldu.

Düşünceleri

Maoist bir çizgiden hareketle köylülüğün devrimdeki rolünü vurguladı. Kemalizmi bir burjuva iktidarı olarak eleştirdi ve Kürt ulusal sorununu Türkiye solunda o güne dek alışılmamış bir açıklıkla tartıştı. Bu tezler, solun Kemalizm değerlendirmesinden keskin bir kopuş olarak görüldü.

Yaşam çizelgesi

Gri satırlar dönemin olaylarıdır.
  1. 1949Çorum'un Sungurlu ilçesinde doğdu.B · Birden çok kaynak
  2. 1960'ların sonuİstanbul'da öğrenci hareketine katıldı; FKF ve TİP içinde yer aldı.B · Birden çok kaynak
  3. 12 Mar 197112 Mart muhtırası.
  4. 24 Nis 1972TKP/ML ve TİKKO kuruldu.B · Birden çok kaynak
  5. 24 Oca 1973Vartinik çevresinde jandarmayla ilk çatışma.C · Tek kaynak
  6. 29 Oca 1973Yaralı olarak Vartinik köyünde yakalandı.B · Birden çok kaynak
  7. 16 May 1973Tanıklara göre hücresinden alındı ve geri getirilmedi.C · Tek kaynak
  8. 18 May 1973Diyarbakır Askerî Cezaevi'nde öldüğü duyuruldu.A · Belgelenmiş

Kaynakların ayrıştığı noktalar

Çelişen bilgiler silinmez; hepsi kaynaklarıyla birlikte gösterilir.

Ölüm nedeni
Bir anlatıma göreResmî kayıt: “intihar”.
Diğer anlatıma göreTanıklıklar ve pek çok kaynak: işkence sonucu öldürüldü; cenazesinin parçalanmış olarak teslim edildiği aktarılıyor.

Galeri ve belgeler

Kaynaklar

  1. Medyascope — İbrahim Kaypakkaya kimdir?
  2. bianet — Ser Verip Sır Vermeyen İbrahim Kaypakkaya (Nami Temeltaş)
  3. bianet — 1971 devrimci başkaldırısının son halkası: Kaypakkaya
  4. BirGün — 52 yıldır unutulmadı
  5. BirGün — Yeni nesiller için “Çizgilerle İBO” kitabı çıktı
  6. Vikipedi (İngilizce) — İbrahim Kaypakkaya
A · BelgelenmişB · Birden çok kaynakC · Tek kaynakD · Kaynaklar çelişiyor

Diğer hayatlar

Abdi İpekçi1929–1979 · MilliyetAhmet Akman1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişAhmet Balıcı1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişAhmet Kaçmaz1938–2021 · TSİPAhmet Kalpar5 Aralık 1993 · Siverek, Şanlıurfa · BelirtilmemişAhmet Saner1959–1981 · MLSPBAhmet Taner Kışlalı1939–1999 · Cumhuriyet · CHPAli Aktaş (Ağtaş)1956–1983 · TKP/ML HareketiAli Başpınar1949–2008 · Dev-YolAli Kayahan12 Eylül 1980 öncesi · BelirtilmemişAli Uygur12 Eylül 1980 öncesi · BelirtilmemişAlpaslan Özdoğan–1971 · THKOAyhan Efeoğlu1992 · BelirtilmemişAyhan Kaya–2015 · Halkın Kurtuluş PartisiBahriye Üçok1919–1990 · SHPBattal Mehetoğlu1947–1969 · FKFBehice Boran1910–1987 · TİPCemil Kırbayır1980’de kaybedildi · Cengiz Argüç–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıCüneyt Tandoğan–1979 · Halkın KurtuluşuDeniz Acar–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıDeniz Gezmiş1947 – 1972 · THKODoğan Öz–1978 · Efraim Ezgin–1978 · TİPElif Tuncer1953/1954–1991 · İHDEngin Yüzbaşıoğlu–1979 · Devrimci DerlenişErdal Eren1961/1962–1980 · TDKPErdal Eroğlu–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıErdoğan Yazgan–1983 · Üçüncü YolFaruk Erzan–1978 · TİPFehmi Gökçek12 Eylül 1980 öncesi · BelirtilmemişFehmi Tosun1995’te kaybedildi · Fikret Özbilgin–2026 · HalkevleriFikri Sönmez1938–1985 · Dev-YolGürsel Dursun–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHakan Yurdakuler–1976 · Devrimci gençlikHamdullah Berk–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHasan Akdoğan–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHasan Asker Özmen1956–1980 · Halkın KurtuluşuHasan Gülünay1992 · BelirtilmemişHasan Ocak1965–1995 · Hasan Telci–1984 · Dev-SolHaskar Kılıç–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHayrettin Eren1980’de kaybedildi · Hıdır Aslan1958–1984 · Dev-YolHisni Özer1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişHürcan Gürses–1978 · TİPHüsamettin Yaman1992 · BelirtilmemişHüseyin Boral–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıHüseyin Cevahir1945–1971 · THKP-CHüseyin İnan1948/1949 – 1972 · THKOHüseyin Morsümbül12 Eylül 1980 sonrası · BelirtilmemişHüseyin Taşkaya5 Aralık 1993 · Siverek, Şanlıurfa · BelirtilmemişHüseyin Toraman1991 · Belirtilmemişİbrahim Ethem Coşkun–1982 · TKEPİbrahim Gündem1992 · Güneydoğu · Belirtilmemişİbrahim Uzun–1978 · Devrimci Derleniş · Halkın Kurtuluşu (okur katkısı; doğrulanmadı)İlyas Has1955–1984 · Dev-Yolİmran Aydın–1991 · TDKPIvana Hoffmann1995–2015 · MLKPKadir Manga–1971 · THKOKadir Tandoğan1958–1981 · MLSPBKemal Türkler1926–1980 · TİPKemal Üğdül–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıKenan Bilgin1994’te kaybedildi · TDKPLatif Can–1978 · TİPMahir Çayan1946 – 1972 · THKP-CMahmut Çal–1978 · Devrimci Derleniş · Halkın Kurtuluşu (okur katkısı; doğrulanmadı)Mahmut Ertak1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişMahmut Kaya12 Eylül 1980 sonrası · BelirtilmemişMahmut Sönmez–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıMaksut Tepeli12 Eylül 1980 sonrası · BelirtilmemişMazlum Doğan1955/1958–1982 · PKKMehmet Boztepe– 2021 · TDKPMehmet Kanbur (Kambur)–1983 · Üçüncü Yol · Dev-YolMemet Kılınçaslan1950–2006 · EMEPMetin Göktepe1968–1996 · EvrenselMetin Yıldırımtürk– 1978 · TDKP geleneği · THKO · Halkın KurtuluşuMihri Belli1915–2011 · TKPMurat Kuseyri1955 – 2021 · TDKPMusa Ağdaş–1979 · Halkın KurtuluşuMusa Anter1920?–1992 · Özgür GündemMustafa Kahya–2014 · SYKPMustafa Özenç1959–1981 · Dev-YolMustafa Suphi1883 – 1921 · TKPMustafa Taş12 Eylül 1980 sonrası · BelirtilmemişNamık Tarancı1955–1992 · GerçekNecati Vardar1960–1982 · TKEPNecdet Adalı1958–1980 · Kurtuluş / Dev-Sol · kaynaklar farklıNezir Acar1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişNubar Ozanyan1956–2017 · TİKKONurettin Yedigöl12 Nisan 1981 · İstanbul · BelirtilmemişÖmer Yazgan–1983 · Üçüncü YolOsman Nuri Uzunlar–1978 · TİPRamazan Yukarıgöz–1983 · Üçüncü YolRıdvan Karakoç1995’te kaybedildi · Sabahattin Ali1907–1948 · Markopaşa çevresiSadi Okçuoğlu–1978 · Devrimci Derleniş · Halkın Kurtuluşu (okur katkısı; doğrulanmadı)Şadiye Akyol–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıŞahmuz Aydın1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişSakine Cansız1958–2013 · PKKSalih Gevence–1978 · TİPSerdar Alten–1978 · TİPSerdar Soyergin–1980 · HDÖŞeref Aydın1951 – 2006 · TDKPSeyit Konuk–1982 · TKEPSinan Cemgil–1971 · THKOSoner Gül1992 · BelirtilmemişŞükrü Yılmaz1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişSüleyman Balıcı1992 · Güneydoğu · BelirtilmemişTahir Elçi1966–2015 · Diyarbakır BarosuTaylan Özgür1948–1969 · ODTÜ Sosyalist Fikir KulübüTuğrul Özbek1992 · BelirtilmemişTuran Dursun1934–1990 · Yazar · eski müftüUğur Mumcu1942–1993 · CumhuriyetUlaş Bardakçı1947–1972 · THKP-CÜmit Kaftancıoğlu1935–1980 · TRTVedat Demircioğlu1943–1968 · TİPVeysel Güney1957–1981 · Dev-YolYavuz Yıldırımtürk1942–2026 · THKO · Halkın Kurtuluşu · TDKPYunus Aydar–1994 · TDKP / SPA · okur katkısıYusuf Aslan1947 – 1972 · THKOYusuf Erişti1991 · Belirtilmemiş