Taslak sürüm · İçerik kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir, doğrulama sürüyor.
Hafıza MüşterekleriKaybettiklerimizin arşivi
Hakkında

Unutturulmak istenenin karşısında, birlikte hatırlamak.

Hafıza Müşterekleri, Türkiye'de aydınlanma ve devrimci mücadele sürecinde kaybettiğimiz insanların hayatlarını belgeye ve tanıklığa dayanarak, birlikte ve açık biçimde arşivleyen bir müşterektir.

KatkılarıylaSAV Sosyal Araştırmalar VakfıDevrimci 78'liler Federasyonu

Bir ülkenin hafızası

1921'in ocak ayında, Karadeniz'in soğuk sularında on beş kişi kayboldu. Geride bir isim listesi, birkaç mektup ve uzun bir sessizlik kaldı. O sessizlik, bu topraklarda bir geleneğe dönüştü: kaybedilenlerin adları anılmadı, mezarları kimi zaman bilinmedi, dosyaları kapandı, failleri zamanaşımının arkasına saklandı.

Ama hafıza, iktidarın arşivinden daha inatçıdır. 1969'da Taksim'de bıçaklanan bir gencin fotoğrafı ertesi sabah gazetenin birinci sayfasındaydı. 1972'de Kızıldere'de bir köy evinin duvarları, Ulucanlar'da üç darağacı, bir babaya yazılmış son bir mektup… 1977'de Kazancı Yokuşu'nda yere düşen pankartlar, 1978'de Beyazıt'ta, Bahçelievler'de, Maraş'ta yarım kalan hayatlar. 1980'de Çorum'un sokakları, ardından 12 Eylül'ün karanlığı: gözaltılar, işkenceler, idamlar, yakılan kitaplar. 1993'te Sivas'ta bir otelin penceresinden yükselen duman. 2015'te Suruç'ta oyuncak dolu çantalar, Ankara Garı'nın önünde saat 10.04'te duran zaman.

Her biri bir hayattı. Her birinin bir annesi, bir sevdiği, bir okuduğu kitap, bir türküsü vardı. Bu arşiv, onları yalnızca nasıl öldükleriyle değil, nasıl yaşadıklarıyla hatırlamak için var: hangi koşullarda mücadeleye katıldılar, neyi savundular, ne yazdılar, kimleri sevdiler.

Hafıza bir mülk değildir. Bir ailenin çekmecesinde sararan bir fotoğraf, bir sendika odasında unutulmuş bir bildiri, bir yaşlının belleğindeki tek bir cümle — hepsi bu ortak mirasın parçasıdır. Biz bu parçaları bir araya getiriyoruz; kimsenin tekelinde olmayan, herkesin katkı sunabildiği, kaynağını her zaman gösteren bir müşterek olarak.

Neden bir müşterek?

Çünkü bu hafızayı tek bir kurum, tek bir parti ya da tek bir anlatı taşıyamaz. Farklı gelenekler, farklı örgütler, farklı diller aynı acının ve aynı umudun izini taşıyor. Arşiv dört dilde — Türkçe, Kürtçe, İngilizce ve Almanca — yayımlanıyor; çünkü bu hafıza sürgünde, göçte, diasporada da yaşıyor.

İlkelerimiz

  1. Kaynak gösterilmeden bilgi yok. Her cümlenin dayandığı belge ya da tanıklık görünür.
  2. Çelişki silinmez. Kaynaklar farklı şeyler söylüyorsa, hepsi yan yana gösterilir.
  3. Aileler önce gelir. Yakınlara danışmadan kayıt açılmaz; itirazlar 15 gün içinde yanıtlanır.
  4. İzin kademelidir. Her belge, sahibinin seçtiği düzeyde paylaşılır: herkese açık, yalnızca araştırmacılara ya da yalnızca arşivde.
  5. Gözetime karşı tasarım. Site izleyici (tracker) kullanmaz, yazı tiplerini kendi sunucusundan yükler, haritası dış servislere bağlanmaz.
  6. Açık ve çoğaltılabilir. İçerik açık lisansla yayımlanır; ayna sunucular ve çevrimdışı paketlerle korunur.

Yöntem ve güvenilirlik düzeyleri

Her bilgi parçası dört düzeyden biriyle işaretlenir:

Düzey Anlamı Örnek
A Birincil belgeyle doğrulanmış Mahkeme kararı, nüfus kaydı, resmî tutanak
B Birbirinden bağımsız birden çok kaynakta aynı İki farklı gazete ve bir anı kitabı
C Tek kaynağa dayanıyor Tek bir tanıklık ya da tek bir haber
D Kaynaklar çelişiyor Doğum tarihi için iki farklı kayıt

Düzeyler iki gönüllü tarafından bağımsız olarak önerilir, editör kurulu tarafından onaylanır. Yeni bir belge bulunduğunda düzey değişebilir; değişiklik geçmişi kayıt altında tutulur.

Kurullar

  • Editör kurulu: içeriğin doğruluğu ve düzeylerin onayı.
  • Aileler ve tanıklar kurulu: yakınların söz hakkı, itiraz ve kaldırma taleplerinin değerlendirilmesi.
  • Teknik kurul: altyapı, güvenlik, yedekleme ve aynalar.
  • Çeviri kurulu: dört dilde tutarlılık ve terim sözlüğü.

Gizlilik ve kişisel veriler

Katkı sunanların iletişim bilgileri yalnızca geri dönüş için kullanılır ve yayımlanmaz. Fotoğraflardaki konum bilgileri silinir. Kişisel verilerin işlenmesi, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na uygun bir aydınlatma metniyle yürütülecektir. (Aydınlatma metni hukuk ekibince hazırlanacak.)

Kaldırma ve itiraz talebi

Bir kaydın düzeltilmesini ya da kaldırılmasını isteyen herkes, Katıl sayfasındaki formu kullanabilir. Aileler ve kayıtta adı geçen yaşayan kişilerin talepleri önceliklidir ve en geç 15 gün içinde yanıtlanır.

Lisans

Proje metinleri CC BY-NC-SA 4.0 lisansıyla paylaşılır. Belgelerin ve fotoğrafların hakları sahiplerine aittir; her birinin lisansı kendi künyesinde belirtilir.

Katkılarıyla

Bu demo, SAV – Sosyal Araştırmalar Vakfı ve Devrimci 78'liler Federasyonu katkılarıyla hazırlanmıştır. Arşiv, katkı sunan her gönüllüyle, her aileyle ve her tanıkla birlikte büyüyecek.