Jînenîgariya kurt
Di 1883an de li Giresunê hate dinyayê. Xwendina xwe ya seretayî li Qudsê û Şamê, lîse jî li Erziromê xwend. Di kongreya ku di 1920an de li Bakûyê pêk hat de Partiya Komunîst a Tirkiyeyê hate damezrandin û ew wekî serok hate hilbijartin; pêşîniya partiyê ew bû ku rêxistinê bibe Anatoliyê. Heyet di Kanûna 1920î de bi riya Qersê ket Anatoliyê, li bajarên ku di wan re derbas bû rastî xwepêşandanên dijber hat û ber bi Trabzonê ve hate şandin. Di şeva 28ê ber bi 29ê Çileya 1921ê de, Suphi û 14 hevalên wî li qeyikekê hatin siwarkirin û ji aliyê kahyayê qeyikvanan Yahya û zilamên wî ve li Deryaya Reş hatin kuştin. Berpirsiyariya siyasî ya van kuştinan hîn jî di dîroknivîsiyê de tê nîqaşkirin.
Beşên berfireh ên li jêr têne wergerandin; niha eslê tirkî tê nîşandan.
Jiyana wî
Toplumsal köken ve eğitim
Giresun'da doğdu; çocukluğu ve öğrenim yılları Kudüs, Şam ve Erzurum arasında geçti. [Araştırılacak: ailenin konumu, yükseköğrenim ve 1908 sonrası yazıları.]
Politikleşme
[Araştırılacak: II. Meşrutiyet dönemi yazıları ve sürgün yılları. Kaynak önerisi: Mustafa Suphi İlk Yazılar, Amaç Yayıncılık, 1989.]
TKP'nin kuruluşu
1920'de Bakü'de toplanan kongre Mustafa Suphi'yi genel başkan, Ethem Nejat'ı genel sekreter seçti. Parti, Kurtuluş Savaşı'nda komünist hareketin yer almasını hedefliyordu.
Anadolu yolculuğu ve ölüm
Heyet 28 Aralık 1920'de Kars'a ulaştı. Ankara'da 22 Ocak 1921'deki gizli oturumda parti hedef gösterildi. Trabzon'a girerken çevrilen heyet, 28 Ocak gecesi tekneye bindirildi ve Sürmene açıklarında öldürüldü. Eşi Maria (Meryem) Suphi alıkonuldu.
Ramanên wî
Di banga xwe ya ji karker û gundiyên feqîr ên Tirkiyeyê re de got ku azadiya tam û mayînde tenê bi hilweşandina desthilatdariya sermayeyê û belavbûna şoreşa sosyalîst gengaz e. Wî dixwest TKPyê di nav Şerê Rizgariyê de wekî hêzeke li dijî dagirkeriya împeryalîst bi cih bike.
Rêza jiyanê
Rêzên gewr bûyerên serdemê ne.- 1883Giresun'da doğdu.B · Gelek çavkanî
- 1908II. Meşrutiyet'in ilanı.
- 1920Bakü'de TKP kuruldu; genel başkanlığa seçildi.B · Gelek çavkanî
- 28 Ara 1920Heyet Kars'a ulaştı.C · Yek çavkanî
- 22 Oca 1921TBMM gizli oturumunda TKP ve Suphi hedef gösterildi.B · Gelek çavkanî
- 28–29 Oca 1921Trabzon açıklarında 14 yoldaşıyla öldürüldü.B · Gelek çavkanî
- 1923Cumhuriyet ilan edildi.
Xalên ku çavkanî ji hev cuda dibin
Agahiyên dijber nayên jêbirin; hemû bi çavkaniyên xwe re tên nîşandan.
Galerî û belge
Çavkanî
- bianet — On Beşler İçin Karadeniz'e Çiçekler
- bianet — Öldürülüşünün 100. yıldönümünde Mustafa Suphi
- soL — Mustafa Suphi ve yoldaşları 104 yıl önce katledildi
- Karar — 28 Kânunusâni'yi unutma
- Atatürk Ansiklopedisi — Mustafa Suphi (1883-1921)
- TÜSTAV — 15'ler Hatırası (tanıtım)


