Toplumsal ve siyasal arka plan
1970'lerin sonunda siyasal şiddet her gün can alıyordu. Maraş ve Çorum katliamları, sıkıyönetim ilanları ve ekonomik kriz darbenin gerekçeleri arasında sayıldı. Cezaevlerindeki koşullara karşı ölüm oruçlarında da tutuklular hayatını kaybetti. bianet'in aktardığına göre 1982'de Diyarbakır Cezaevi'nde Kemal Pir, Mehmet Hayri Durmuş, Akif Yılmaz ve Ali Çiçek; 1984'te Metris'te başlayan eylemde Abdullah Meral, Haydar Başbağ, Mehmet Fatih Öktülmüş ve Hasan Telci yaşamını yitirdi. Kaynak, Diyarbakır'daki eylemi PKK'li tutuklularla, Metris'tekini Devrimci Sol ve TİKB davası tutuklularıyla ilişkilendirir; bu bilgiler Halkın Kurtuluşu aidiyetini göstermez.
Olayların seyri
- 12 Eylül 1980, 03.59TRT radyosundan darbe duyuruldu; Meclis ve hükümet feshedildi.A · Belgelenmiş
- 1980–1983Siyasi partiler ve DİSK başta olmak üzere sendikalar kapatıldı; 1 milyon 683 bin kişi fişlendi.A · Belgelenmiş
- Ekim 1980Darbe sonrası ilk idamlar gerçekleştirildi; kaynaklarda infaz tarihi farklı aktarılıyor.B · Birden çok kaynak
- 1980–1984Haklarında idam cezası verilenlerden 50'si asıldı: 18 sol görüşlü, 8 sağ görüşlü, 23 adli suçlu, 1 ASALA militanı.B · Birden çok kaynak
- 1982Askerî yönetimin hazırladığı Anayasa halkoylamasıyla kabul edildi.A · Belgelenmiş
- 2012TBMM Darbeleri ve Muhtıraları Araştırma Komisyonu bilançoyu raporlaştırdı.A · Belgelenmiş
Kaybettiklerimiz
Darbe döneminde hayatını kaybedenlerBu liste darbe döneminde cezaevlerinde, işkencede veya idam edilerek yaşamını yitirenlerin tamamını içermez.
Kaynakların ayrıştığı noktalar
Kaynaklar
- İHD — 12 Eylül 1980 askerî darbesine ilişkin suç duyurusu ve idam listesi
- Milliyet — 12 Eylül sonrası idamlar
- bianet — Türkiye'de ölüm oruçları
- Diken — 12 Eylül darbesinin mimarı Kenan Evren'in kanlı mirası (TBMM raporu)
- Milliyet — 37 yıldır kanayan yara: 12 Eylül
- Cumhuriyet — Faşist darbenin üzerinden 42 yıl geçti
- T24 — 12 Eylül Darbesi'nin 41. yıl dönümü
- Medyascope — 12 Eylül darbesinin üzerinden 42 yıl geçti

