Guhertoya pêşnûmeyê · Naverok ji çavkaniyên giştî hatiye berhevkirin, piştrastkirin didome.
Hafıza MüşterekleriArşîva kesên me winda kirin
12 Îlon 1980 · Serdema derbeyan

Derbeya leşkerî ya 12ê Îlona 1980î

Bi pêşengiya Serokê Erkana Giştî Kenan Evren, artêşê di nav zincîra ferman de desthilat girt; Meclîs hate betalkirin, partiyên siyasî û sendîka hatin girtin. Li gorî daneyên Komîsyona Lêkolîna Derbeyan a Meclîsê, 650 hezar kes hatin binçavkirin, 517 kes bi îdamê hatin cezakirin, 50 kes hatin îdamkirin û hate belgekirin ku 171 kes di îşkenceyê de mirin.

Binçavkirin
650 hezar kes
Îdam
517 biryar · 50 bicîhanîn
Mirin di îşkenceyê de
171 kes (belgekirî)

Paşxaneya civakî û siyasî

Di dawiya salên 1970î de şideta siyasî her roj can distand. Komkujiyên Mereş û Çorumê, ragihandinên rêveberiya awarte û krîza aborî di nav hincetên derbeyê de hatin hejmartin.

Rewta bûyeran û beşên berfireh têne wergerandin; niha eslê tirkî tê nîşandan.

Rewta bûyeran

  1. 12 Eylül 1980, 03.59TRT radyosundan darbe duyuruldu; Meclis ve hükümet feshedildi.A · Belgekirî
  2. 1980–1983Siyasi partiler ve DİSK başta olmak üzere sendikalar kapatıldı; 1 milyon 683 bin kişi fişlendi.A · Belgekirî
  3. Ekim 1980Darbe sonrası ilk idamlar gerçekleştirildi; kaynaklarda infaz tarihi farklı aktarılıyor.B · Gelek çavkanî
  4. 1980–1984Haklarında idam cezası verilenlerden 50'si asıldı: 18 sol görüşlü, 8 sağ görüşlü, 23 adli suçlu, 1 ASALA militanı.B · Gelek çavkanî
  5. 1982Askerî yönetimin hazırladığı Anayasa halkoylamasıyla kabul edildi.A · Belgekirî
  6. 2012TBMM Darbeleri ve Muhtıraları Araştırma Komisyonu bilançoyu raporlaştırdı.A · Belgekirî

Yên me winda kirin

Kesên di serdema derbeyê de jiyana xwe ji dest dan

Ev lîste ne temam e; tenê hin kesên ku di serdema derbeyê de di girtîgehan de, bi îşkence an bi îdamê jiyana xwe ji dest dan, dihewîne.

Xalên ku çavkanî ji hev cuda dibin

İdam edilen sayısı
Li gorî vegotinekê50 kişi (TBMM raporu, pek çok kaynak).
Li gorî vegotineke din49 kişi (bazı kaynaklar).
İlk idamların tarihi
Li gorî vegotinekêİHD'nin suç duyurusu ekindeki listede Necdet Adalı ve Mustafa Pehlivanoğlu için 7 Ekim 1980 yer alır.
Li gorî vegotineke dinMilliyet, Necdet Adalı için 8 Ekim'i verir; Pehlivanoğlu'nun 7 Ekim'i 8 Ekim'e bağlayan gece idam edildiğini aktarır.

Çavkanî

  1. İHD — 12 Eylül 1980 askerî darbesine ilişkin suç duyurusu ve idam listesi
  2. Milliyet — 12 Eylül sonrası idamlar
  3. bianet — Türkiye'de ölüm oruçları
  4. Diken — 12 Eylül darbesinin mimarı Kenan Evren'in kanlı mirası (TBMM raporu)
  5. Milliyet — 37 yıldır kanayan yara: 12 Eylül
  6. Cumhuriyet — Faşist darbenin üzerinden 42 yıl geçti
  7. T24 — 12 Eylül Darbesi'nin 41. yıl dönümü
  8. Medyascope — 12 Eylül darbesinin üzerinden 42 yıl geçti