Taslak sürüm · İçerik kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir, doğrulama sürüyor.
Hafıza MüşterekleriKaybettiklerimizin arşivi
28–29 Ocak 1921 · Millî Mücadele

Onbeşler: Mustafa Suphi ve yoldaşları

Bakü'de kurulan Türkiye Komünist Partisi'nin genel başkanı Mustafa Suphi, genel sekreteri Ethem Nejat ve parti kadrosundan yoldaşları, Kurtuluş Savaşı'na katılmak üzere geçtikleri Anadolu'da Trabzon'dan bir tekneye bindirildi ve Karadeniz açıklarında öldürüldü.

Yer
Trabzon açıkları, Karadeniz
Kaybedilen
15 kişi
Örgüt
TKP

Toplumsal ve siyasal arka plan

TKP, 1920'de Bakü'de toplanan kongrede kuruldu ve örgütlenmeyi Anadolu'ya taşımayı öncelik olarak belirledi. Heyet, uyarılara rağmen Kurtuluş Savaşı'nın sürdüğü Anadolu'ya geçmeye karar verdi.

Olayların seyri

  1. 1920Bakü'de toplanan kongrede TKP kuruldu; Mustafa Suphi genel başkan, Ethem Nejat genel sekreter seçildi.B · Birden çok kaynak
  2. 28 Aralık 1920Heyet Kars'a ulaştı. Geçtiği şehirlerde karşı gösteriler düzenlendi.C · Tek kaynak
  3. 22 Ocak 1921TBMM'nin gizli oturumunda TKP ve Mustafa Suphi hedef gösterildi.B · Birden çok kaynak
  4. 28 Ocak 1921Trabzon'a girerken çevrildiler; eşyalarına el konuldu, Maria (Meryem) Suphi alıkonuldu.C · Tek kaynak
  5. 28–29 Ocak 1921, geceTekneye bindirilen heyete Sürmene açıklarında ikinci bir tekne yetişti; 15 kişi öldürülüp denize atıldı.B · Birden çok kaynak
  6. SonrasıAnkara hükümeti olayı bir deniz kazası olarak duyurdu.C · Tek kaynak

Kaybettiklerimiz

15 kişi · liste soL'daki anma metnine göre
Mustafa SuphiGenel başkan · 1883–1921Ethem NejatGenel sekreter · 1887–1921Kâzım AliTKP kadrosuBahaeddinTKP kadrosuEmin ŞefikTKP kadrosuCemil NazmiTKP kadrosuKâzım HulusiTKP kadrosuHalitoğlu MehmetTKP kadrosuİsmail Hakkı (Topçu)TKP kadrosuHayreddinTKP kadrosuMehmet AliTKP kadrosuDr. İsmail HakkıTKP kadrosuMaksutTKP kadrosuMustafaoğlu MehmetTKP kadrosuÇitoğlu Nazmi İsmailTKP kadrosu

Mustafa Suphi'nin eşi Maria (Meryem) Suphi o gece öldürülmedi; kayıkçılar kâhyası Yahya tarafından alıkonuldu. Akıbeti kaynaklarda farklı anlatılıyor.

Kaynakların ayrıştığı noktalar

Öldürülenlerin sayısı
Bir anlatıma göre15 kişi (yaygın anlatım: “Onbeşler”).
Diğer anlatıma göre16–17 kişi (bazı akademik çalışmalar ve anma metinleri).
İsim listesi
Bir anlatıma göresoL'daki anma metnindeki 15 isim (bu sayfadaki liste).
Diğer anlatıma göre1923'te Moskova'da yayımlanan anı kitabının listesi; Meryem Suphi'yi de içeriyor, bazı adlar farklı yazılıyor.
Siyasi sorumluluk
Bir anlatıma göreResmî açıklama: deniz kazası.
Diğer anlatıma görePek çok tarihçi cinayetin bölgedeki askerî ve siyasi yönetimin bilgisi dahilinde örgütlendiğini savunuyor.

Kaynaklar

  1. soL — Mustafa Suphi ve yoldaşları 104 yıl önce katledildi
  2. bianet — 15'ler ve Maria'nın Trajedisi
  3. Karar — 28 Kânunusâni'yi unutma
  4. Medyascope — Karadeniz'in devrimci önderleri
  5. TÜSTAV — 15'ler Hatırası (tanıtım)
  6. Atatürk Ansiklopedisi — Mustafa Suphi (1883-1921)